ग्लोबकपाटस्य द्वारकपाटस्य च मध्ये कः भेदः ?

ग्लोब-कपाटस्य, गेट्-कपाटस्य च रूपेण किञ्चित् साम्यम् अस्ति, तयोः द्वयोः अपि पाइपलाइन्-मध्ये च्छेदनस्य कार्यं भवति, अतः जनाः प्रायः चिन्तयन्ति यत्, ग्लोब-कपाटस्य, गेट-कपाटस्य च मध्ये किं भेदः अस्ति

ग्लोब कपाट, गेट कपाट, .भृङ्गकपाटः, चेक वाल्व तथा बॉल वाल्व सर्वे विभिन्नेषु पाइपलाइनप्रणालीषु अनिवार्यनियन्त्रणघटकाः सन्ति । प्रत्येकं प्रकारस्य कपाटस्य रूपेण, संरचना, कार्यात्मकप्रयोगः अपि भिन्नः भवति । परन्तु ग्लोब-कपाटस्य गेट-कपाटस्य च आकारे किञ्चित् साम्यं भवति, तत्सहकालं च पाइपलाइन्-मध्ये कटनस्य कार्यं भवति, अतः बहवः मित्राणि भविष्यन्ति येषां कपाटेन सह बहु सम्पर्कः नास्ति, ते द्वयोः भ्रमं करिष्यन्ति वस्तुतः यदि भवान् सम्यक् पश्यति तर्हि ग्लोब-कपाटस्य गेट-कपाटस्य च अन्तरं तु अत्यन्तं महत् अस्ति । अस्मिन् लेखे ग्लोब-कपाटस्य, गेट-कपाटस्य च भेदस्य परिचयः भविष्यति ।

1. ग्लोब वाल्व तथा गेट वाल्व इत्येतयोः मध्ये भिन्नः संचालनसिद्धान्तः
यदा ग्लोब-कपाटः उद्घाटितः निमीलितः च भवति तदा सः हस्तचक्रं प्रज्वलति, हस्तचक्रं कपाट-काण्डेन सह एकत्र परिभ्रमति, उत्थापयिष्यति, यदा तु द्वारकपाटः कपाट-लीवरं उत्थापयितुं हस्तचक्रं परिवर्तयिष्यति, हस्तचक्रस्य एव स्थितिः अपरिवर्तिता एव तिष्ठति

दरबर उपविष्ट गेट कपाटकेवलं द्वौ अवस्थाः सन्ति : पूर्ण उद्घाटनम् अथवा पूर्णसमापनम् दीर्घकालीन उद्घाटनसमापनसमयेन सह; ग्लोब-कपाटस्य गति-आघातः बहु लघुः भवति, तथा च कपाट-प्लेटं प्रवाह-नियन्त्रणार्थं गति-स्थाने कस्मिन्चित् स्थाने निरुद्धं कर्तुं शक्यते, यदा तु द्वार-कपाटं केवलं अन्यकार्यं विना एव छिन्नं कर्तुं शक्यते

2. ग्लोब कपाटस्य गेटकपाटस्य च कार्यक्षमतायाः अन्तरम्
ग्लोब कपाटं छित्त्वा प्रवाहनियमनार्थं उपयोक्तुं शक्यते । ग्लोब-कपाटस्य द्रव-प्रतिरोधः तुल्यकालिकरूपेण बृहत् भवति, तस्य उद्घाटनं निमीलनं च कठिनं भवति, परन्तु कपाट-पट्टिका सील-पृष्ठात् लघुत्वात्, अतः उद्घाटन-निमीलन-आघातः लघुः भवति

BS5163 गेट वाल्व केवलं पूर्णतया उद्घाट्य बन्दं कर्तुं शक्यते । यदा पूर्णतया उद्घाटितं भवति तदा कपाटशरीरमार्गे माध्यमस्य प्रवाहप्रतिरोधः प्रायः ० भवति, अतः द्वारकपाटस्य उद्घाटनं निमीलनं च अतीव सुलभं भविष्यति, परन्तु द्वारं सीलिंगपृष्ठात् दूरं भवति, उद्घाटननिमीलनसमयः च दीर्घः भवति

3. ग्लोबवाल्वस्य गेटवाल्वस्य च स्थापनाप्रवाहदिशाभेदः
उभयदिशि लचीला गेटवाल्वप्रवाहस्य प्रभावः समानः भवति, स्थापनायाः आयातनिर्यातदिशायाः आवश्यकता नास्ति, माध्यमं उभयदिशि प्रवाहितुं शक्नोति।

ग्लोब कपाटस्य स्थापना कपाटशरीरबाणचिह्नस्य दिशायाः सख्यं अनुरूपं करणीयम् । ग्लोब-कपाटस्य प्रवेश-निर्गम-दिशायाः विषये स्पष्टा नियमः अस्ति, तथा च “त्रितः” इति कपाटस्य नियमः अस्ति यत् स्टॉप-कपाटस्य प्रवाहदिशायाः उपयोगः उपरितः अधः यावत् भवति

4. ग्लोब कपाटस्य गेटकपाटस्य च संरचनात्मकः अन्तरः
द्वारकपाटस्य संरचना ग्लोबकपाटस्य अपेक्षया अधिका जटिला भविष्यति । समानव्यासस्य प्रादुर्भावात् द्वारकपाटः भूमण्डलकपाटात् अधिकः भवेत्, भूमण्डलकपाटः द्वारकपाटात् दीर्घतरः भवेत् तदतिरिक्तं द्वारकपाटस्य...उदयमान काण्डतथाअ-उदयमानः काण्डः, भूमण्डलकपाटं न करोति।