भृङ्गकपाटपृष्ठलेपनस्य विकल्पाः के सन्ति ? प्रत्येकस्य कानि लक्षणानि सन्ति ?

जंगः एकः महत्त्वपूर्णः तत्त्वः अस्ति यः कारणम् अस्तिभृङ्गकपाटः क्षति। इत्यस्मिन्‌भृङ्गकपाटः रक्षणम्, २.भृङ्गकपाटः जंगसंरक्षणं विचारणीयः महत्त्वपूर्णः विषयः अस्ति । धातुः कृतेभृङ्गकपाटःs, पृष्ठीयलेपनचिकित्सा सर्वोत्तमः व्यय-प्रभावी रक्षणविधिः अस्ति ।

भूमिका इतिधातु:भृङ्गकपाटः पृष्ठीयलेपनम्

01. कवचम्

धातुपृष्ठं रङ्गेन लेपितस्य अनन्तरं धातुपृष्ठं पर्यावरणात् तुल्यकालिकरूपेण पृथक् भवति । एतत् रक्षात्मकं प्रभावं कवचप्रभावः इति वक्तुं शक्यते । परन्तु अवश्यं ज्ञातव्यं यत् रङ्गस्य कृशस्तरः निरपेक्षं कवचभूमिकां कर्तुं न शक्नोति । यतो हि उच्चबहुलकस्य निश्चिता वायुपारगम्यता भवति, यदा लेपनं अतीव कृशं भवति तदा तस्य संरचनात्मकछिद्राणि जलस्य, प्राणवायुस्य च अणुषु स्वतन्त्रतया गन्तुं शक्नुवन्ति मृदु-मुद्राभृङ्गकपाटःs इत्यस्य पृष्ठे इपोक्सी-लेपनस्य स्थूलतायाः विषये कठोर-आवश्यकताः सन्ति । द्रष्टुं शक्यते यत् अनेकेषु लेपनेषु मूल्यं अलेपितस्य इस्पातपृष्ठात् अधिकं भवति । लेपनस्य अभेद्यतायाः उन्नयनार्थं जंगविरोधीलेपनं न्यूनवायुपारगम्यतायुक्तं पटलनिर्माणद्रव्यं, बृहत् कवचगुणयुक्तं ठोसपूरकं च प्रयोक्तव्यं, तत्सहकालं लेपनस्तरानाम् संख्यां वर्धनीया यथा लेपनं निश्चितं स्थूलतां प्राप्य सघनं अछिद्रं च भवेत्

02. जंगनिरोधः

लेपनस्य आन्तरिकघटकानाम् धातुना सह विक्रिया कृत्वा धातुपृष्ठं निष्क्रियं भवति अथवा लेपनस्य रक्षात्मकप्रभावं सुधारयितुम् रक्षात्मकं पदार्थं उत्पद्यतेभृङ्गकपाटःsविशेषापेक्षाणां कृते प्रयुक्ताः गम्भीराः दुष्प्रभावाः परिहरितुं रङ्गस्य रचनायां ध्यानं दातव्यम् । तदतिरिक्तं ढाल इस्पातःभृङ्गकपाटः तैलपाइपलाइने प्रयुक्ताः, केषाञ्चन तैलानां क्रियायाः अन्तर्गतं उत्पद्यमानाः अपघटनोत्पादाः धातुसाबुनानां शोषणक्रिया च कार्बनिकजंगनिरोधकानां भूमिकां अपि कर्तुं शक्नुवन्ति

03. विद्युत रासायनिक संरक्षण

चलचित्रस्य अधः विद्युत् रासायनिकजंगः तदा भवति यदा अवरोधकपारगम्यलेपनं धातुपृष्ठस्य सम्पर्कं करोति । जस्ता इत्यादिषु लेपनेषु पूरकरूपेण लोहात् अधिकक्रियाशीलतायुक्तानां धातुनां उपयोगं कुर्वन्तु । इदं बलिदानस्य एनोडस्य रक्षात्मकां भूमिकां निर्वहति, जस्तायाः जंगउत्पादाः च मूलभूताः जस्ताक्लोराइड्, जस्ताकार्बोनेट् च सन्ति, ये झिल्लीयाः अन्तरं पूरयिष्यन्ति, झिल्लीं च कठिनं करिष्यन्ति, येन जंगस्य महती न्यूनता भवति, सेवाजीवनं च दीर्घं भवतिभृङ्गकपाटः.

धातुस्य कृते सामान्यतया प्रयुक्ताः लेपनाःभृङ्गकपाटःs

०१.भृङ्गकपाटः शरीर इपोक्सी राल लेपन

निम्नलिखितलक्षणं भवति : १.

जंग प्रतिरोध

इपोक्सी-लेपित-इस्पात-पट्टिकासु जंग-प्रतिरोधः उत्तमः भवति, कंक्रीटेन सह बन्धनबलं च महत्त्वपूर्णतया न्यूनीकरोति । आर्द्रवातावरणे अथवा आक्रामकमाध्यमेषु औद्योगिकस्थितौ उपयुक्तम् अस्ति ।

दृढं आसंजनम्

इपोक्सीरालस्य आणविकशृङ्खलायां निहितस्य ध्रुवीयहाइड्रोक्सिलस्य ईथरस्य च बन्धनस्य उपस्थितिः अस्य विविधपदार्थेषु अत्यन्तं चिपकणं करोति इपोक्सी रालस्य उपचारकाले न्यूनः संकोचनः भवति, तथा च उत्पद्यमानः आन्तरिकः तनावः लघुः भवति, तथा च रक्षात्मकः पृष्ठस्य लेपनं पतनं विफलं च सुलभं न भवति

विद्युत् गुण

क्यूर्ड इपोक्सी राल प्रणाली उच्च ढांकता हुआ गुण, पृष्ठीय लीकेज प्रतिरोध, चाप प्रतिरोध च सहित उत्तमं इन्सुलेटिंग सामग्री अस्ति।

ढाल प्रतिरोधी

क्यूर्ड् इपोक्सी-प्रणाल्याः अधिकांश-सांचानां प्रतिरोधकत्वं भवति, कठोर-उष्णकटिबंधीय-स्थितौ च उपयोक्तुं शक्यते ।

०२.भृङ्गकपाटः प्लेट नायलॉन प्लेट सामग्री

नायलॉनपत्राणि अत्यन्तं जंगप्रतिरोधी भवन्ति, जलं, पङ्कं, भोजनं, विलवणीकरणं च इत्यादिषु अनेकेषु अनुप्रयोगेषु सफलतया उपयोगः कृतः अस्ति ।

बहिः यौनसम्बन्धः

नायलॉन्-फलकस्य लेपनं लवणस्य स्प्रे-परीक्षां उत्तीर्णं कर्तुं शक्नोति, तथा च २५ वर्षाणाम् अधिकं कालपर्यन्तं समुद्रजले निमग्नं कृत्वा लेपनं न छिलितम्, अतः धातुभागेषु जंगः नास्ति

घर्षणप्रतिरोधः

अतीव उत्तमः क्षतिप्रतिरोधः अस्ति ।

प्रभाव प्रतिरोध

प्रबलप्रहारेन छिलनस्य लक्षणं नास्ति ।