सीलीकरणं लीकेजनिवारणाय भवति, लीकेजनिवारणात् कपाटसीलिंगस्य सिद्धान्तः अपि अध्ययनं भवति । तत्र बहवः कारकाः सन्ति ये मुद्रणप्रदर्शनं प्रभावितयन्तिभृङ्गकपाटाः, मुख्यतया निम्नलिखितम् अन्तर्भवति : १.
1. सीलिंग संरचना
तापमानस्य परिवर्तनस्य अथवा सीलिंगबलस्य अन्तर्गतं सीलिंगयुग्मस्य संरचना परिवर्तते । अपि च, एषः परिवर्तनः सीलिंगयुग्मयोः मध्ये बलं प्रभावितं करिष्यति परिवर्तयिष्यति च, तस्मात् कपाटसीलिंगस्य कार्यक्षमतां न्यूनीकरिष्यति । अतः मुद्रां चयनं कुर्वन् लोचनविकृतियुक्तं मुद्रां अवश्यं चिनुत । तत्सह, सीलपृष्ठस्य स्थूलतायाः विषये अपि ध्यानं ददातु। कारणं यत् सीलिंगयुग्मस्य संपर्कपृष्ठं पूर्णतया मेलयितुम् न शक्यते । यदा सीलपृष्ठस्य संपर्कपृष्ठस्य विस्तारः वर्धते तदा सीलीकरणाय आवश्यकं बलं वर्धते ।
2. सीलिंगपृष्ठस्य विशिष्टदाबः
सीलिंगपृष्ठस्य विशिष्टः दबावः स्य सीलिंगप्रदर्शनं प्रभावितं करोतिभृङ्गकपाटःतथा कपाटस्य सेवाजीवनम्। अतः सीलपृष्ठस्य विशिष्टः दाबः अपि अतीव महत्त्वपूर्णः कारकः अस्ति । समानेषु परिस्थितिषु अत्यधिकविशिष्टचापेन कपाटक्षतिः भविष्यति, परन्तु अतिलघुविशिष्टचापेन कपाटस्य लीकेजः भविष्यति । अतः अस्माभिः डिजाइनं कुर्वन् विशिष्टस्य दबावस्य उचिततायाः विषये पूर्णतया विचारः करणीयः ।
3. माध्यमस्य भौतिकगुणाः
माध्यमस्य भौतिकगुणाः अपि मुद्रणप्रदर्शनं प्रभावितयन्तिभृङ्गकपाटः. एतेषु भौतिकगुणेषु पृष्ठस्य तापमानं, चिपचिपाहटं, जलप्रियता च इत्यादयः सन्ति । तापमानपरिवर्तनं न केवलं सीलिंगयुग्मस्य शिथिलतां, भागानां आकारस्य परिवर्तनं च प्रभावितं करोति, अपितु वायुस्य चिपचिपाहटेन सह अपि अविभाज्यः सम्बन्धः भवति तापमानस्य वर्धने न्यूनतायाः वा सह गैसस्य चिपचिपाहटं वर्धते न्यूनता वा भवति । अतः कपाटस्य सीलिंग्-प्रदर्शने तापमानस्य प्रभावं न्यूनीकर्तुं सीलिंग-युग्मस्य परिकल्पनायां अस्माभिः तस्य डिजाइनं लोचना-कपाट-पीठवत् ताप-क्षतिपूर्ति-युक्तं कपाटरूपेण करणीयम् चिपचिपाहटस्य सम्बन्धः द्रवस्य पारगम्यतायाः सह भवति । समानस्थितौ यावत् अधिकं चिपचिपाहटं भवति तावत् द्रवस्य भेदनक्षमता न्यूना भवति । धातुपृष्ठे यदा पटलः भवति तदा पटलं निष्कासितव्यम् इति पृष्ठस्य जलप्रियतायाः अर्थः । अस्य अत्यन्तं कृशस्य तैलपटलस्य कारणात् एतत् पृष्ठस्य जलप्रियतां नाशयिष्यति, यस्य परिणामेण द्रववाहनानां अवरोधः भविष्यति ।
4. सीलिंगयुग्मस्य गुणवत्ता
सीलिंगयुग्मस्य गुणवत्तायाः मुख्यतया अर्थः अस्ति यत् अस्माभिः सामग्रीनां चयनं, मेलनं, निर्माणस्य च सटीकता अवश्यं पश्यितव्या। यथा, कपाटचक्रं कपाटपीठस्य सीलिंगपृष्ठेन सह सम्यक् उपयुज्यते, येन सीलिंगप्रदर्शने सुधारः भवितुम् अर्हति ।
जीवने उत्पादने च कपाटस्य लीकेजः अतीव सामान्यः भवति, यत् अपशिष्टं जनयितुं वा जीवनाय खतराम् आनेतुं शक्नोति, यथा नलजलकपाटानां लीकेजः, तथा च गम्भीरपरिणामाः, यथा विषाक्तः, हानिकारकः, ज्वलनशीलः, विस्फोटकः च संक्षारकमाध्यमानां लीकेजः इत्यादीनां व्यक्तिगतसुरक्षायाः, सम्पत्तिसुरक्षायाः, पर्यावरणप्रदूषणदुर्घटनानां च गम्भीरः खतरा भवति विभिन्नपर्यावरणानुसारं उपयुक्तानि मुद्राणि चित्वा लक्षणानाम् उपयोगं कुर्वन्तु।
पोस्ट समयः अगस्त-01-2022
