तितली कपाटसमापनभागं (कपाटचक्रं वा तितलीप्लेटं) चक्ररूपेण निर्दिशति, कपाटशाफ्टस्य परिभ्रमणस्य परितः कपाटस्य उद्घाटनं निमीलनं च प्राप्तुं, मुख्यतया कटितपाइपे उपयोगाय गलानि च। भृङ्गकपाटस्य उद्घाटननिमीलनभागः चक्राकारः भृङ्गप्लेटः भवति, कपाटशरीरे स्वस्य अक्षभ्रमणस्य परितः, यथा उद्घाटनस्य निमीलनस्य वा समायोजनस्य वा उद्देश्यं साधयितुं शक्यते
भृङ्गकपाटस्य किं किं लाभाः हानिः च सन्ति तथा च स्थापनायाः, परिपालनस्य च प्रमुखबिन्दवः सन्ति?
तितली-कपाटं ऑफसेट्-प्लेट्, वर्टिकल्-प्लेट्, इन्क्लाइन्ड्-प्लेट्, लीवर-प्रकारस्य च विभक्तुं शक्यते । सीलिंगरूपानुसारं सीलिंगं कठिनमुद्रणं च द्वयोः विभक्तुं शक्यते ।मृदु मुद्रा तितली कपाटप्रकारः सामान्यतया रबर-वलय-मुद्रा भवति, कठोर-मुद्रा-प्रकारः प्रायः धातु-वलय-मुद्रा भवति । इदं फ्लेन्ज् संयोजनं क्लिप् संयोजनं च इति विभक्तुं शक्यते; मैनुअल, गियर संचरण, वायवीय, जलीय तथा विद्युत।
भृङ्गकपाटस्य लाभाः
१, उद्घाटितं निकटं च सुविधाजनकं द्रुतं च, श्रम-बचने, लघुद्रवप्रतिरोधः, प्रायः संचालितुं शक्यते।
२, सरलसंरचना, लघु आयतन, हल्के वजन।
३, पङ्कं परिवहनं कर्तुं शक्नोति, पाइपलाइनमुखे न्यूनतमं द्रवम्।
४, न्यूनदाबस्य अधीनं, उत्तमं सीलीकरणं प्राप्तुं शक्नोति।
5. उत्तमं समायोजनप्रदर्शनम्।
भृङ्गकपाटस्य दोषाः
1. उपयोगं दबावः कार्यतापमानपरिधिः च लघुः भवति।
2. दुर्बल सीलीकरणक्षमता।
भृङ्गकपाटस्य स्थापनां परिपालनं च
1. स्थापनायाः समये कपाटचक्रं निमीलितस्थाने एव स्थगितव्यम्।
2. भृङ्गफलकस्य परिभ्रमणकोणानुसारं उद्घाटनस्थानं निर्धारितव्यम्।
३, बाईपास-कपाटयुक्तः भृङ्ग-कपाटः प्रथमं उद्घाटनात् पूर्वं बाईपास-कपाटं उद्घाटयेत् ।
4. निर्मातुः स्थापनानिर्देशानुसारं स्थापनीयम्। गुरु भृङ्गकपाटं ठोस आधारेण स्थापनीयम्।
5. भृङ्गकपाटस्य भृङ्गफलकं पाइपस्य व्यासदिशि स्थापितं भवति। भृङ्गकपाटशरीरस्य बेलनाकारमार्गे चक्राकारं भृङ्गफलकं अक्षं परितः परिभ्रमति, परिभ्रमणकोणः च ० तः ९० पर्यन्तं भवति यदा परिभ्रमणं ९० यावत् भवति तदा कपाटः पूर्णतया उद्घाटितः भवति
६, यदि भृङ्गकपाटस्य प्रवाहनियन्त्रणरूपेण उपयोगः आवश्यकः भवति तर्हि मुख्यं वस्तु कपाटस्य आकारं प्रकारं च सम्यक् चयनं भवति । भृङ्गकपाटस्य संरचनात्मकसिद्धान्तः विशेषतया बृहत्व्यासस्य कपाटस्य निर्माणार्थं उपयुक्तः भवति । बटरफ्लाई-कपाटस्य उपयोगः न केवलं तैल-गैस-रसायन-उद्योग-जलशुद्धिकरणादिषु सामान्य-उद्योगेषु व्यापकरूपेण भवति, अपितु ताप-विद्युत्-केन्द्रस्य शीतलन-जल-व्यवस्थायां अपि उपयुज्यते
७, सामान्यतया प्रयुक्ते भृङ्गकपाटस्य Wafer प्रकारस्य भृङ्गकपाटः भवति तथा च...निकला हुआ किनारा प्रकार तितली कपाटद्विविधः । भृङ्गकपाटः द्वयोः पाइप-फ्लैन्जयोः मध्ये कपाटं संयोजयितुं भवति, फ्लैन्ज-भृङ्ग-कपाटः कपाटस्य उपरि फ्लेन्ज-सहितः भवति, कपाट-फ्लैन्जस्य द्वयोः अन्तयोः फ्लैन्जः पाइप-फ्लैन्ज-उपरि भवति
पदसमयः जून-14-2024

