वाल्व सीमा स्विच के वर्गीकरण एवं कार्यसिद्धान्त

वाल्व सीमा स्विच के वर्गीकरण एवं कार्यसिद्धान्त

१२ जून^th, २०२३

चीनदेशस्य तियानजिन्-नगरात् TWS Valve इति

मुख्यशब्दाः : १.यांत्रिक सीमा स्विच; निकटता सीमा स्विच

1. यांत्रिक सीमा स्विच

सामान्यतः, एतादृशस्य स्विचस्य उपयोगः यांत्रिकगतिस्य स्थितिं वा आघातं वा सीमितं कर्तुं भवति, येन चलयन्त्रं स्वयमेव कस्यचित् स्थानस्य अथवा आघातस्य अनुसारं स्थगितुं, गतिं विपर्ययितुं, चरवेगस्य गतिं वा स्वचालितं परस्परं गमनं वा कर्तुं शक्नोति अस्मिन् संचालनशिरः, सम्पर्कप्रणाली, आवासः च भवति । प्रत्यक्ष-क्रिया (बटन), रोलिंग (घूर्णन), सूक्ष्म-क्रिया, संयोजन च इति विभक्तम् ।

प्रत्यक्ष-अभिनय-सीमा-स्विचः : क्रिया-सिद्धान्तः बटनस्य सदृशः भवति, अन्तरं यत् एकः हस्तचलितः भवति, अपरः च चलभागस्य बम्परेण टकरावः भवति यदा बाह्यचलभागस्य प्रभावखण्डः सम्पर्कं चालयितुं बटनं नुदति, यदा चलभागः गच्छति तदा वसन्तस्य क्रियायाः अन्तर्गतं सम्पर्कः स्वयमेव पुनः सेट् भवति

रोलिंग सीमा स्विचः : यदा चलयन्त्रस्य स्टॉप आयरन (टकरावखण्डः) सीमास्विचस्य रोलरस्य उपरि निपीड्यते तदा संचरणदण्डः घूर्णमानशाफ्टेन सह मिलित्वा परिभ्रमति, येन कैम इम्पैक्ट् ब्लॉकं धक्कायति, तथा च यदा इम्पैक्ट् ब्लॉकः कस्मिंश्चित् स्थाने प्रहारं करोति तदा सूक्ष्मगतिम् धक्कायति स्विचः शीघ्रं कार्यं करोति। यदा रोलरस्य उपरि स्टॉप-लोहं निष्कासितम् अस्ति तदा रिटर्न्-स्प्रिंगः यात्रा-स्विच् पुनः सेट् करोति । इदं एकचक्रयुक्तं स्वचालितं पुनर्प्राप्तिसीमास्विचम् अस्ति । तथा च द्विचक्रीयः घूर्णनप्रकारस्य यात्रास्विचः स्वयमेव पुनः प्राप्तुं न शक्नोति, यदा च विपरीतदिशि गन्तुं चलयन्त्रस्य उपरि अवलम्बते तदा लोहस्य स्तम्भकः तस्य पुनर्स्थापनार्थं अन्यस्मिन् रोलरेण सह टकरां करोति

सूक्ष्मस्विचः दबावेन संचालितः स्नैपस्विचः भवति । अस्य कार्यसिद्धान्तः अस्ति यत् बाह्ययान्त्रिकबलं संचरणतत्त्वस्य (प्रेसपिन, बटन, लीवर, रोलर इत्यादीनां) माध्यमेन क्रियाईखस्य उपरि कार्यं करोति, तथा च ऊर्जायाः गम्भीरबिन्दुपर्यन्तं सञ्चितस्य अनन्तरं तत्क्षणिकक्रिया उत्पद्यते, येन क्रियाईखस्य अन्ते चलसंपर्कः बिन्दुः नियतसंपर्कश्च शीघ्रं संयोजितः वा विच्छिन्नः वा भवति यदा संचरणतत्त्वस्य उपरि बलं निष्कासितम् अस्ति तदा क्रियाईखः विपरीतक्रियाबलं जनयति, यदा च संचरणतत्त्वस्य विपरीतप्रहारः ईखस्य क्रियायाः गम्भीरबिन्दुं प्राप्नोति तदा विपरीतक्रिया तत्क्षणमेव समाप्तं भवति सूक्ष्मस्विचस्य सम्पर्कदूरता लघु, क्रियाप्रहारः लघु, दबावबलं लघु, चालू-निष्कासनं च द्रुतं भवति । तस्य चलसंपर्कस्य क्रियावेगस्य संचरणतत्त्वस्य क्रियावेगेन सह किमपि सम्बन्धः नास्ति । सूक्ष्मस्विचस्य मूलप्रकारः पुशपिनप्रकारः भवति, यः बटनस्य लघुस्ट्रोकप्रकारः, बटनबृहत्स्ट्रोकप्रकारः, बटन अतिरिक्तबृहत्स्ट्रोकप्रकारः, रोलरबटनप्रकारः, ईखरोलरप्रकारः, लीवररोलरप्रकारः, लघुबाहुप्रकारः, दीर्घबाहुप्रकारः इत्यादिभ्यः व्युत्पन्नः भवितुम् अर्हति

यांत्रिककपाटसीमास्विचः सामान्यतया निष्क्रियसंपर्कस्य सूक्ष्मस्विचम् अङ्गीकुर्वति, तथा च स्विचरूपं विभक्तुं शक्यते: एकध्रुवीयं द्विगुणं क्षेपणं SPDT, एकध्रुवं एकप्रक्षेपणं SPST, द्विध्रुवीयं द्विगुणं क्षेपणं DPDT

2. सामीप्यसीमा स्विच

निकटता स्विच, गैर-संपर्क-यात्रा-स्विचः इति अपि ज्ञायते, न केवलं यात्रा-स्विचस्य स्थाने सम्पर्कस्य स्थाने यात्रा-नियन्त्रणं सम्पूर्णं कर्तुं शक्नोति तथा च सुरक्षां सीमितं कर्तुं शक्नोति, अपितु उच्चगणना, गति-मापनम्, द्रव-स्तर-नियन्त्रणं, भाग-आकार-परिचयः, प्रसंस्करण-प्रक्रियाणां स्वचालित-संयोजनाय प्रतीक्षते यतो हि अस्मिन् अ-संपर्क-उद्दीपकस्य, द्रुत-क्रिया-वेगस्य, भिन्न-भिन्न-परिचय-दूराणां अन्तः क्रिया, स्थिर-नाडी-रहित-संकेतस्य, स्थिर-विश्वसनीय-कार्यस्य, दीर्घायुषः, उच्च-पुनरावृत्ति-स्थापनस्य सटीकता तथा कठोर-कार्य-वातावरणेषु अनुकूलता इत्यादीनां लक्षणं भवति, अतः अस्य औद्योगिक-उत्पादनेषु यथा यन्त्र-उपकरणं, वस्त्रं, मुद्रणं, प्लास्टिकं च व्यापकरूपेण उपयुज्यते

निकटता स्विचः कार्यसिद्धान्तानुसारं विभक्ताः भवन्ति: मुख्यतया उच्च-आवृत्ति-दोलन-प्रकारः, हॉल-प्रकारः, अल्ट्रासोनिक-प्रकारः, कैपेसिटिव-प्रकारः, विभेदक-कुण्डली-प्रकारः, स्थायी-चुम्बक-प्रकारः इत्यादयः स्थायी-चुम्बक-प्रकारः: एतत् संकेतं निर्गन्तुं ईख-स्विचं चालयितुं स्थायी-चुम्बकस्य सक्शन-बलस्य उपयोगं करोति

विभेदककुण्डलप्रकारः : एतत् भ्रामकधारायां तथा च ज्ञातवस्तुनः समीपं गच्छन् उत्पद्यमानस्य चुम्बकीयक्षेत्रस्य परिवर्तनस्य उपयोगं करोति, तथा च अन्वेषणकुण्डलस्य तुलनाकुण्डलस्य च अन्तरस्य माध्यमेन कार्यं करोति संधारित्रसमीपता स्विचः : एतत् मुख्यतया संधारित्रदोलकेन इलेक्ट्रॉनिकपरिपथेन च निर्मितं भवति । अस्य समाई संवेदन-अन्तरफलके स्थिता भवति । यदा कश्चन वस्तु समीपं गच्छति तदा तस्य युग्मनसमईमूल्यं परिवर्तयित्वा दोलनं करिष्यति, तस्मात् दोलनं जनयति अथवा दोलनं स्थगयित्वा निर्गमसंकेतं जनयिष्यति अधिकाधिकं परिवर्तनं भवति। हॉल निकटता स्विचः : एतत् चुम्बकीयसंकेतान् विद्युत्संकेतनिर्गमरूपेण परिवर्त्य कार्यं करोति, तस्य निर्गमस्य स्मृतिधारणकार्यं भवति । आन्तरिकं चुम्बकीयसंवेदनशीलं यन्त्रं केवलं संवेदकस्य अन्त्यमुखस्य लम्बवत् चुम्बकीयक्षेत्रस्य प्रति संवेदनशीलं भवति । यदा चुम्बकीयध्रुवः S सामीप्यस्विचस्य सम्मुखं भवति तदा निकटतास्विचस्य निर्गमः सकारात्मकः कूर्दनः भवति, निर्गमः च उच्चः भवति । यदि चुम्बकीयध्रुवः N सामीप्यस्विचस्य सम्मुखं भवति तर्हि उत्पादनं न्यूनं भवति । स्तर।

अल्ट्रासोनिक निकटता स्विचः : एतत् मुख्यतया पीजोइलेक्ट्रिक सिरेमिक संवेदकैः, अल्ट्रासोनिक तरङ्गानाम् प्रसारणाय तथा परावर्तिततरङ्गानाम् प्राप्त्यर्थं इलेक्ट्रॉनिकयन्त्रैः, अन्वेषणपरिधिसमायोजनाय कार्यक्रमनियन्त्रितसेतुस्विचैः च निर्मितः अस्ति स्पर्शं कर्तुं न शक्यं वा स्पर्शं कर्तुं न शक्यं वा वस्तुनः अन्वेषणाय उपयुक्तम् । अस्य नियन्त्रणकार्यं शब्दविद्युत्प्रकाशादिभिः कारकैः न बाधते । अन्वेषणलक्ष्यं ठोस-द्रव-चूर्ण-अवस्थायां वस्तु भवितुम् अर्हति, यावत् सः अल्ट्रासोनिक-तरङ्गानाम् प्रतिबिम्बं कर्तुं शक्नोति ।

उच्च-आवृत्ति-दोलन-समीपता-स्विचः : एतत् धातुना उत्प्रेरितं भवति, मुख्यतया त्रिभिः भागैः निर्मितम् अस्ति : उच्च-आवृत्ति-दोलनः, एकीकृत-परिपथः अथवा ट्रांजिस्टर-प्रवर्धकः तथा च उत्पादन-यन्त्रम् अस्य कार्यसिद्धान्तः अस्ति: दोलकस्य कुण्डली स्विचस्य सक्रियपृष्ठे वैकल्पिकं चुम्बकीयक्षेत्रं जनयति , यदा धातुवस्तु सक्रियपृष्ठस्य समीपं गच्छति तदा धातुवस्तुनः अन्तः उत्पद्यमानः भंवरधारा दोलकस्य ऊर्जां अवशोषयिष्यति, येन दोलकस्य स्पन्दनं स्थगयति दोलकस्य दोलनस्य स्पन्दनविरामस्य च संकेतद्वयं आकारं कृत्वा प्रवर्धनं कृत्वा द्विचक्रीयस्विचिंगसंकेतेषु परिणमति, स्विचिंगनियन्त्रणसंकेताः च निर्गम्यन्ते

चुम्बकीयप्रेषणकपाटसीमास्विचः सामान्यतया निष्क्रियसंपर्कस्य विद्युत्चुम्बकीयप्रेरणसमीपता स्विचं स्वीकरोति, तथा च स्विचरूपं विभक्तुं शक्यते: एकध्रुवीयं द्विगुणं क्षेपणं SPDT, एकध्रुवं एकप्रक्षेपणं SPSr, परन्तु द्विध्रुवीयं द्विगुणं DPDT नास्ति चुम्बकीय-प्रेरणं सामान्यतया २-तार-सामान्यतया उद्घाटितं वा सामान्यतया बन्दं वा विभक्तं भवति, तथा च ३-तारं एकध्रुवीय-द्वि-प्रक्षेप-SPDT इत्यस्य सदृशं भवति, सामान्यतया उद्घाटितं सामान्यतया च बन्दं विना

Tianjin Tanggu जल-सील वाल्व कं, लिविशेषःभृङ्गकपाटः, गेट वाल्व, चेक वाल्व, य छना, संतुलन वाल्व, इत्यादि।