यदा वाणिज्यिकभृङ्गकपाटानां जगतः विषयः आगच्छति तदा सर्वाणि यन्त्राणि समानरूपेण न निर्मिताः भवन्ति । निर्माणप्रक्रियाणां यन्त्राणां च मध्ये बहवः भेदाः सन्ति ये विनिर्देशान् क्षमताश्च महत्त्वपूर्णतया परिवर्तयन्ति । चयनस्य सम्यक् सज्जतायै क्रेता स्वस्य यन्त्रस्य सम्यक् चयनार्थं प्रौद्योगिकीम्, प्रत्येकस्मिन् प्रकारे भेदं च अवश्यं ज्ञातव्यः
1.तितली-कपाटस्य निर्माणम्
कपाटस्य निर्माणसामग्री तस्य क्षमतां दीर्घायुषः च निर्धारयति । विशेषतः दूरस्थेषु स्थानेषु ये कपाटाः भारीप्रवाहस्य, उच्चदाबस्य, दीर्घकालीनप्रयोगाय च निर्मिताः सन्ति, ते सामान्यतया ढालस्य अथवा सुदृढधातुना निर्मिताः भवन्ति अन्ये संस्करणाः ये लघुकर्तव्यस्य अथवा अल्पकालिकस्य उपयोगाय विनिर्मिताः सन्ति, ते हल्केन मिश्रधातुः, एल्युमिनियमः, अथवा पीवीसी प्लास्टिक इत्यादिभिः पदार्थैः निर्मिताः भवन्ति । उच्चतमगुणवत्तायुक्ताः कपाटाः अत्यन्तं उच्चदाबस्य नियन्त्रणस्य कठोरताम् सहितुं, महत्त्वपूर्णसामग्रीप्रवाहं वहितुं, दीर्घकालीनप्रयोगाय आवश्यकं स्थायित्वं च प्राप्तुं अभियंताः भवन्ति कठिनस्थानेषु अथवा गभीरे भूमिगतरूपेण दग्धानां यन्त्राणां कृते अधिकस्थायीशैल्याः कपाटः आवश्यकः भवति । प्रतिस्थापनार्थं एतादृशं यन्त्रं प्राप्तुं व्ययः प्रायः खगोलीयः भवति, अतः आरम्भादेव उच्चतमगुणवत्तायुक्ते कपाटे निवेशः बुद्धिमान् विकल्पः भवति
2.विशिष्टानुप्रयोगाः
विशिष्टानुप्रयोगानुसारं कपाटस्य चयनं महत्त्वपूर्णम् अस्ति । केचन लघुजलरेखायाः अथवा इन्धनरेखानियन्त्रणस्य कृते विनिर्मिताः सन्ति । मत्स्यालयाः, कुण्डाः, सिञ्चनव्यवस्थाः च भृङ्गकपाटानां लघु-कर्तव्य-अ-महत्त्वपूर्ण-उपयोगानाम् उत्तम-उदाहरणानि सन्ति ।
गैसपाइपलाइन, तैलपरिवहनप्रणाली अथवा उच्चदाबयुक्तनगरजलस्विचिंगप्रणाली इत्यादिषु अधिकमाङ्गल्याः अनुप्रयोगेषु विस्तारितजीवनचक्रयुक्तानां उच्चगुणवत्तायुक्तानां, विश्वसनीयानाम् वाल्वानां आवश्यकता भवति एतेषां भारी-कर्तव्य-यन्त्राणां कार्यक्षमतायाः विश्वसनीयतायाः च कारखाने परीक्षणं भवति, येन मिशन-महत्त्वपूर्ण-सञ्चालनानां माङ्गल्याः पूर्तये, अतिक्रमितुं च शक्यते ।
निर्मातुः विनिर्देशाः प्रत्येकस्य कपाटस्य क्षमतायाः नट्स्-एण्ड्-बोल्ट्-विवरणं प्रकाशयितुं शक्नुवन्ति । कार्यस्य कृते समुचितकपाटस्य चयनं दीर्घकालीनप्रयोगाय महत्त्वपूर्णं भवति यत्र यांत्रिकविफलतायाः सम्भावना न्यूनीभवति ।
3.परिशुद्धतायाः स्तरः
अनुप्रयोगाय कपाटस्य चयनस्य अन्यत् महत्त्वपूर्णं कारकं भवति यत् यन्त्रे अभियांत्रिकीरूपेण निर्मितस्य सटीकतास्तरः । प्रत्येकं कपाटस्य विनिर्देशाः सन्ति येषु निरोधस्थाने लीकेजस्य परिमाणं, यदि अस्ति, विस्तरेण भवति, मार्गः कियत् विस्तृतः अस्ति, पूर्णतया उद्घाटितस्य द्रवस्य आयतनं यत् गन्तुं शक्नोति, कपाटः दीर्घकालीनः कियत् विश्वसनीयः इति च स्पेसिफिकेशन्स् कपाटस्य कार्यस्य गतिं अपि विस्तरेण दर्शयन्ति, यदा समयबद्धं प्रदर्शनं आवश्यकं भवति तदा उदाहरणानां कृते परिपूर्णम् ।
4.नियन्त्रणविकल्पाः
कस्यचित् अनुप्रयोगस्य कृते कपाटस्य चयनस्य अग्रिमः महत्त्वपूर्णः कारकः नियन्त्रणविधिः अस्ति । केषुचित् कपाटेषु लीवरः अथवा हस्तकं भवति, यत् हस्तचलितरूपेण मुक्ततः निमीलितं प्रति परिवर्तयितुं विनिर्मितम् अस्ति । हन्डलस्य सामान्यतया अन्ततः अन्ते यावत् यात्रायाः चतुर्थांशः भवति, कपाटस्य अवस्थायाः शीघ्रं सुलभं च परिवर्तनार्थं । अन्ये तु सोलेनोइड् इत्यादीनां यांत्रिक-स्विचिंग्-यन्त्रस्य उपयोगेन अथवा अन्यस्य भौतिक-यान्त्रिक-यात्रायाः उपयोगेन स्वचालितरूपेण निर्मिताः सन्ति ।
अधिक उन्नतकपाटेषु नियन्त्रणस्य पूर्णशक्तियुक्ता विद्युत्मोटरप्रणाली अन्तर्भवति । अयं मोटरः प्रत्यक्षतया कपाटस्य शाफ्टं परिभ्रमति अथवा एक्ट्यूएटरबाहुस्य उपयोगेन लीवरं चालयति । यावान् दूरस्थस्थानात् पूर्णनियन्त्रणं प्रदाति, आवश्यकतानुसारं सटीकप्रवाहनियन्त्रणस्य समायोजनाय तस्य उपयोगः कर्तुं शक्यते ।
5.वाल्व क्षमता
कपाटस्य चयनस्य अन्तिमः कारकः यन्त्रस्य क्षमता भवति । अस्मिन् प्रवाहविशिष्टानि सन्ति यत् कपाटस्य माध्यमेन कियत् पदार्थः गच्छति, तथा च कपाटः कियत् आन्तरिकं दबावं सुरक्षिततया सहितुं शक्नोति उच्च-दाब-भार-प्रवाह-यन्त्राणां कृते विशालः, उच्च-गुणवत्तायुक्तः कपाटः आवश्यकः भवति, यस्य समुचित-आकारः संलग्न-पाइप-प्रणाल्याः अनुरूपः भवति कपाटस्य अनुप्रयोगाय पर्याप्तक्षमता अस्ति इति आश्वासनार्थं स्वस्य विशिष्टापेक्षाणां विरुद्धं चक्षुषः अवश्यं जाँचयन्तु।
डाक समय : दिसम्बर-08-2021
