भृङ्गकपाटः एकप्रकारस्य कपाटः अस्ति, यः नलिके स्थापितः भवति, यस्य उपयोगः नलिके माध्यमस्य परिसञ्चरणं नियन्त्रयितुं भवति । तितली-कपाटस्य विशेषता अस्ति यत् सरल-संरचना, हल्क-भारः, यत्र संचरण-यन्त्रं, कपाट-शरीरं, वाल्व-प्लेट्, कपाट-काण्डः, कपाट-आसनम् इत्यादयः सन्ति अन्येषां कपाटप्रकारस्य तुलने भृङ्गकपाटस्य उद्घाटनस्य समापनस्य च क्षणः लघुः, द्रुतगतिः स्विचिंग् वेगः, अपि च सर्वाधिकं श्रम-बचनम् अपि भवति सर्वाधिकं स्पष्टं प्रदर्शनं हस्तभृङ्गकपाटम् अस्ति ।
भृङ्गकपाटस्य उद्घाटननिमीलनभागः चक्राकारः भृङ्गफलकः भवति, यः कपाटशरीरे कपाटकाण्डं परितः परिभ्रमति भृङ्गकपाटं पूर्णतया उद्घाटयितुं केवलं ९० परिभ्रमति । यदा भृङ्गकपाटः पूर्णतया उद्घाटितः भवति तदा केवलं भृङ्गफलकस्य स्थूलता एव नलिके स्थितस्य माध्यमस्य प्रवाहप्रतिरोधः भवति, प्रवाहप्रतिरोधः च अत्यल्पः भवति
भृङ्गकपाटस्य अत्यन्तं उपयोगः भवति, प्रायः अस्माकं दैनन्दिननिर्माणे जीवने च, भृङ्गकपाटस्य आकृतिं द्रष्टुं शक्नुवन्ति । सामान्यतया, भृङ्गकपाटः सर्वविधजलस्य कृते उपयुक्तः भवति तथा च सामान्यतापमानस्य दाबद्रवमाध्यमस्य भागः, यथा अस्माकं घरेलुजलपाइपलाइनः, परिसञ्चारितजलपाइपलाइनः, मलजलपाइपलाइनः इत्यादयः तितलीकपाटस्य उपयोगं प्रवाहनियन्त्रणरूपेण नियमनरूपेण च कर्तुं शक्नुवन्ति तदतिरिक्तं किञ्चित् चूर्णं, तैलं, पङ्कमध्यमपाइपलाइनम् अपि भृङ्गकपाटस्य कृते उपयुक्तम् अस्ति । वायुप्रवाहनलिकेषु अपि भृङ्गकपाटानां उपयोगः कर्तुं शक्यते ।
अन्यैः कपाटैः सह तुलने यथाचेक वाल्व, द्वारकपाटः, २.य-छनकइत्यादिषु भृङ्गकपाटाः बृहत्व्यासकपाटनिर्माणार्थं अधिकं उपयुक्ताः भवन्ति । कारणं यत् अन्यप्रकारस्य कपाटस्य समानप्रमाणे भृङ्गकपाटाः लघुतराः, लघुतराः, सुलभाः, सस्ताः च भवन्ति । यदा व्यासः बृहत्तरः बृहत्तरः भवति तदा भृङ्गकपाटस्य लाभः अधिकाधिकं स्पष्टः भवति ।
यद्यपि भृङ्गकपाटस्य उपयोगेन पाइपलाइने प्रवाहस्य समायोजनं कर्तुं शक्यते तथापि भृङ्गकपाटस्य उपयोगः प्रायः लघुकैलिबरेन पाइपलाइने प्रवाहस्य समायोजनार्थं दुर्लभतया एव भवति प्रथमं एकं समायोजनं सुलभं नास्ति इति कारणतः, द्वितीयं च भृङ्गकपाटस्य ग्लोबकपाटस्य गोलकपाटस्य च सीलिंगप्रदर्शने निश्चितं अन्तरं भवति
भृङ्गकपाटस्य मृदुमुद्रा धातुमुद्रा च भवति, भृङ्गकपाटस्य उपयोगस्य द्वौ भिन्नौ सीलिंगरूपौ अपि भिन्नौ भवतः ।
TWS Valve इत्यस्य मुख्यं उत्पादनं विक्रयं चमृदु सीलबद्ध भृङ्गकपाटाः.
रबर-उपविष्टस्य भृङ्ग-कपाटस्य सीलिंग-प्रदर्शनं उत्तमं भवति, परन्तु उच्च-तापमानस्य उच्चदाब-वातावरणस्य च प्रतिरोधकः नास्ति, अतः सामान्यतया जलस्य, वायुस्य, तैलस्य च अन्येषां दुर्बल-अम्ल-क्षारीय-माध्यमानां कृते अस्य उपयोगः भवति लचीला भृङ्गकपाटः अन्तर्भवतिवेफर तितली वाल्व, Lug तितली वाल्व, Flanged समकेन्द्र तितली वाल्व andसनकी तितली कपाट.
धातु-सीलबद्ध-तितली-कपाटस्य उपयोगः उच्च-तापमानस्य उच्चदाबस्य च वातावरणे, तथा च जंग-प्रतिरोधस्य, सामान्यतया रासायनिक-उद्योगे, गलने अन्येषु जटिल-कार्य-स्थितौ च उपयुज्यते
भृङ्गकपाटस्य संचरणविधिः समानः नास्ति, प्रयोगः अपि भिन्नः । सामान्यतः, विद्युत्यन्त्रेण वा वायवीययन्त्रेण वा स्थापितं तितलीकपाटं केषुचित् कतिपयेषु खतरनाकेषु परिस्थितिषु उपयुज्यते, यथा उच्चोच्चतायुक्तपाइपः, विषाक्तः हानिकारकः च मध्यमपाइपः, हस्तचक्रस्य कपाटः हस्तसञ्चालनार्थं उपयुक्तः नास्ति, अतः विद्युत् तितलीकपाटः अथवा वायवीयतितलीकपाटः आवश्यकः भवति
पदसमयः नवम्बर-03-2023
