यदा वाणिज्यिकभृङ्गकपाटानां जगतः विषयः आगच्छति तदा सर्वाणि यन्त्राणि समानरूपेण न निर्मिताः भवन्ति । निर्माणप्रक्रियाणां यन्त्राणां च मध्ये बहवः भेदाः सन्ति ये विनिर्देशान् क्षमताश्च महत्त्वपूर्णतया परिवर्तयन्ति । चयनस्य सम्यक् सज्जतायै क्रेता स्वस्य यन्त्रस्य सम्यक् चयनार्थं प्रौद्योगिकीम्, प्रत्येकस्मिन् प्रकारे भेदं च अवश्यं ज्ञातव्यः
भृङ्गकपाटाः किम् ?
भृङ्गकपाटः एकः विशिष्टः हार्डवेयरखण्डः अस्ति यः नलिकां श्रृङ्खलाद्वारा गच्छन्त्याः कस्यापि प्रकारस्य द्रवस्य अर्धद्रवस्य वा पदार्थस्य प्रवाहं नियन्त्रयितुं निर्मितः भवति एतेषु नलिकेषु जलं, तैलं, इन्धनं, अपशिष्टं, अन्यं वा प्रकारस्य गैसस्य, द्रवस्य, अर्धद्रवस्य वा पदार्थस्य परिवहनं कर्तुं शक्यते ।
एतत् प्रवाहसमायोजनं वृत्तचक्रस्य उपयोगेन भवति यत् आन्तरिकपाइपपृष्ठस्य निष्कासनं वा निरोधं वा प्रदातुं परिभ्रमति । यदा चक्रं नलिकेः अन्तःमार्गस्य लम्बवत् स्थाने भ्रमति तदा सा मार्गं निमील्य प्रवाहं सम्पूर्णतया निवारयति यदा नलिकेः समानान्तरं स्थापयितुं परिभ्रमति तदा बाधकं दूरीकृत्य पुनः पूर्णप्रवाहः अनुमतः भवति । कपाटं मध्ये बिन्दुषु अपि स्थापयितुं शक्यते, प्रवाहनियन्त्रणयन्त्रेण निर्दिष्टानुसारं क्रमेण मार्गस्य विस्तारं न्यूनीकरणं वा कर्तुं शक्यते ।
तितली-कपाटस्य निर्माणम्
कपाटस्य निर्माणसामग्री तस्य क्षमतां दीर्घायुषः च निर्धारयति । विशेषतः दूरस्थेषु स्थानेषु ये कपाटाः भारीप्रवाहस्य, उच्चदाबस्य, दीर्घकालीनप्रयोगाय च निर्मिताः सन्ति, ते सामान्यतया ढालस्य अथवा सुदृढधातुना निर्मिताः भवन्ति अन्ये संस्करणाः ये लघुकर्तव्यस्य अथवा अल्पकालिकस्य उपयोगाय विनिर्मिताः सन्ति, ते हल्केन मिश्रधातुः, एल्युमिनियमः, अथवा पीवीसी प्लास्टिक इत्यादिभिः पदार्थैः निर्मिताः भवन्ति । उच्चतमगुणवत्तायुक्ताः कपाटाः अत्यन्तं उच्चदाबस्य नियन्त्रणस्य कठोरताम् सहितुं, महत्त्वपूर्णसामग्रीप्रवाहं वहितुं, दीर्घकालीनप्रयोगाय आवश्यकं स्थायित्वं च प्राप्तुं अभियंताः भवन्ति कठिनस्थानेषु अथवा गभीरे भूमिगतरूपेण दग्धानां यन्त्राणां कृते अधिकस्थायीशैल्याः कपाटः आवश्यकः भवति । प्रतिस्थापनार्थं एतादृशं यन्त्रं प्राप्तुं व्ययः प्रायः खगोलीयः भवति, अतः आरम्भादेव उच्चतमगुणवत्तायुक्ते कपाटे निवेशः बुद्धिमान् विकल्पः भवति
विशिष्टानुप्रयोगाः
विशिष्टानुप्रयोगानुसारं कपाटस्य चयनं महत्त्वपूर्णम् अस्ति । केचन लघुजलरेखायाः अथवा इन्धनरेखानियन्त्रणस्य कृते विनिर्मिताः सन्ति । मत्स्यालयाः, कुण्डाः, सिञ्चनव्यवस्थाः च भृङ्गकपाटानां लघु-कर्तव्य-अ-महत्त्वपूर्ण-उपयोगानाम् उत्तम-उदाहरणानि सन्ति ।
गैसपाइपलाइन, तैलपरिवहनप्रणाली अथवा उच्चदाबयुक्तनगरजलस्विचिंगप्रणाली इत्यादिषु अधिकमाङ्गल्याः अनुप्रयोगेषु विस्तारितजीवनचक्रयुक्तानां उच्चगुणवत्तायुक्तानां, विश्वसनीयानाम् वाल्वानां आवश्यकता भवति एतेषां भारी-कर्तव्य-यन्त्राणां कार्यक्षमतायाः विश्वसनीयतायाः च कारखाने परीक्षणं भवति, येन मिशन-महत्त्वपूर्ण-सञ्चालनानां माङ्गल्याः पूर्तये, अतिक्रमितुं च शक्यते ।
निर्मातुः विनिर्देशाः प्रत्येकस्य कपाटस्य क्षमतायाः नट्स्-एण्ड्-बोल्ट्-विवरणं प्रकाशयितुं शक्नुवन्ति । कार्यस्य कृते समुचितकपाटस्य चयनं दीर्घकालीनप्रयोगाय महत्त्वपूर्णं भवति यत्र यांत्रिकविफलतायाः सम्भावना न्यूनीभवति ।
परिशुद्धतायाः स्तरः
अनुप्रयोगाय कपाटस्य चयनस्य अन्यत् महत्त्वपूर्णं कारकं भवति यत् यन्त्रे अभियांत्रिकीरूपेण निर्मितस्य सटीकतास्तरः । प्रत्येकं कपाटस्य विनिर्देशाः सन्ति येषु निरोधस्थाने लीकेजस्य परिमाणं, यदि अस्ति, विस्तरेण भवति, मार्गः कियत् विस्तृतः अस्ति, पूर्णतया उद्घाटितस्य द्रवस्य आयतनं यत् गन्तुं शक्नोति, कपाटः दीर्घकालीनः कियत् विश्वसनीयः इति च स्पेसिफिकेशन्स् कपाटस्य कार्यस्य गतिं अपि विस्तरेण दर्शयन्ति, यदा समयबद्धं प्रदर्शनं आवश्यकं भवति तदा उदाहरणानां कृते परिपूर्णम् ।
नियन्त्रणविकल्पाः
कस्यचित् अनुप्रयोगस्य कृते कपाटस्य चयनस्य अग्रिमः महत्त्वपूर्णः कारकः नियन्त्रणविधिः अस्ति । केषुचित् कपाटेषु लीवरः अथवा हस्तकं भवति, यत् हस्तचलितरूपेण मुक्ततः निमीलितं प्रति परिवर्तयितुं विनिर्मितम् अस्ति । हन्डलस्य सामान्यतया अन्ततः अन्ते यावत् यात्रायाः चतुर्थांशः भवति, कपाटस्य अवस्थायाः शीघ्रं सुलभं च परिवर्तनार्थं । अन्ये तु सोलेनोइड् इत्यादीनां यांत्रिक-स्विचिंग्-यन्त्रस्य उपयोगेन अथवा अन्यस्य भौतिक-यान्त्रिक-यात्रायाः उपयोगेन स्वचालितरूपेण निर्मिताः सन्ति ।
अधिक उन्नतकपाटेषु नियन्त्रणस्य पूर्णशक्तियुक्ता विद्युत्मोटरप्रणाली अन्तर्भवति । अयं मोटरः प्रत्यक्षतया कपाटस्य शाफ्टं परिभ्रमति अथवा एक्ट्यूएटरबाहुस्य उपयोगेन लीवरं चालयति । यावान् दूरस्थस्थानात् पूर्णनियन्त्रणं प्रदाति, आवश्यकतानुसारं सटीकप्रवाहनियन्त्रणस्य समायोजनाय तस्य उपयोगः कर्तुं शक्यते ।
वाल्व क्षमता
कपाटस्य चयनस्य अन्तिमः कारकः यन्त्रस्य क्षमता भवति । अस्मिन् प्रवाहविशिष्टानि सन्ति यत् कपाटस्य माध्यमेन कियत् पदार्थः गच्छति, तथा च कपाटः कियत् आन्तरिकं दबावं सुरक्षिततया सहितुं शक्नोति उच्च-दाब-भार-प्रवाह-यन्त्राणां कृते विशालः, उच्च-गुणवत्तायुक्तः कपाटः आवश्यकः भवति, यस्य समुचित-आकारः संलग्न-पाइप-प्रणाल्याः अनुरूपः भवति कपाटस्य अनुप्रयोगाय पर्याप्तक्षमता अस्ति इति आश्वासनार्थं स्वस्य विशिष्टापेक्षाणां विरुद्धं चक्षुषः अवश्यं जाँचयन्तु।
तितली वाल्व समर्थन
अनेकानाम् कार्यान्वयनानाम् कृते निर्णायकः कारकः कम्पनीयाः ग्राहकैः सह तेषां वृत्तान्तस्य च विषये अवतरितुं शक्नोति । विक्रयणस्य अनन्तरं एकः शक्तिशाली समर्थनविभागः सेवा च व्यावसायिकसञ्चालनाय अत्यावश्यकी भवति तथा च तेषां उपलब्धतायाः कारणेन भवतः लक्ष्याणि कर्तुं वा भङ्गयितुं वा शक्नोति। विशिष्टानि आवश्यकतानि कपाटस्य चयनं कुर्वन् विश्वसनीयेन, प्रतिष्ठितेन स्रोतेन सह साझेदारी अवश्यं कुर्वन्तु।
पोस्ट समयः अगस्त-06-2021
