पञ्चसामान्यप्रकारस्य कपाटस्य लाभहानिविश्लेषणम् २

3. गोलकपाटः

गोलकपाटः प्लगकपाटात् विकसितः । अस्य उद्घाटननिमीलनभागः गोलः भवति, गोलः च उद्घाटननिमीलनप्रयोजनं प्राप्तुं कपाटकाण्डस्य अक्षं परितः ९०° परिभ्रमति गोलकपाटस्य उपयोगः मुख्यतया पाइपलाइनेषु माध्यमस्य प्रवाहदिशां कटयितुं, वितरितुं, परिवर्तयितुं च भवति । V-आकारस्य उद्घाटनेन सह डिजाइनं कृतस्य गोलकपाटस्य अपि उत्तमं प्रवाहनियन्त्रणकार्यं भवति ।

TWS वाल्व कारखाना लचीला बैठे वेफर तितली वाल्व YD37A1X3-16Q, डबल flanged गाढ़ तितली वाल्व प्रदान करता हैD34B1X3-16Q, Ser.13 या श्रृंखला 14 के अनुसार डबल फ्लैंग सनकी तितली वाल्व, BS5163/F4/F5 /ANSI CL150 रबर बैठा गेट वाल्व, Y-छना, संतुलन वाल्व, वापस प्रवाह निवारक।

३.१ लाभाः : १.

1 अस्य प्रवाहप्रतिरोधः न्यूनतमः (व्यावहारिकरूपेण 0) भवति ।

२ यतः कार्यकाले (स्नेहकस्य अभावे) न अटति, अतः संक्षारकमाध्यमेषु, न्यून-उष्णता-बिन्दु-द्रवेषु च विश्वसनीयतया प्रयोक्तुं शक्यते

3 अपेक्षाकृतं बृहत् दबावस्य तापमानस्य च परिधिमध्ये सम्पूर्णं सीलीकरणं प्राप्तुं शक्नोति।

4 शीघ्रं उद्घाटनं निमीलनं च प्राप्तुं शक्नोति। केषाञ्चन संरचनानां उद्घाटनस्य समापनस्य च समयः केवलं ०.०५ तः ०.१ सेकेण्ड् यावत् भवति, येन परीक्षणपीठानां स्वचालितप्रणालीषु तस्य उपयोगः कर्तुं शक्यते इति सुनिश्चितं भवति । शीघ्रं कपाटं उद्घाट्य पिधाय च कार्यकाले कोऽपि आघातः न भवति ।

5 गोलाकारः समापनभागः स्वयमेव सीमास्थाने स्थापयितुं शक्नोति।

6-- कार्यमाध्यमं कपाटस्य उपरि विश्वसनीयतया सीलबद्धं भवति।

Q7 यदा कपाटः पूर्णतया उद्घाटितः पूर्णतया बन्दः च भवति तदा गोलस्य सीलिंगपृष्ठानि कपाटपीठं च माध्यमात् पृथक् भवन्ति। अतः कपाटद्वारा उच्चवेगेन प्रवहति माध्यमेन सीलिंगपृष्ठानां क्षरणं न भविष्यति ।

8 अस्य संकुचितसंरचना लघुभारः च भवति । न्यूनतापमानस्य मध्यमप्रणालीनां कृते इदं सर्वाधिकं युक्तियुक्तं कपाटसंरचना इति गणयितुं शक्यते ।

९ दकपाटशरीरं सममितं भवति। विशेषतः वेल्डेड् कपाटशरीरसंरचनायाः कृते, पाइपलाइनतः तनावं सम्यक् सहितुं शक्नोति ।

10 समापनभागः समापनसमये उच्चदाबान्तरं सहितुं शक्नोति।

6 पूर्णतया वेल्डेड कपाटशरीरयुक्तं गोलकपाटं प्रत्यक्षतया भूमिगतरूपेण दफनं कर्तुं शक्यते, येन कपाटस्य आन्तरिकघटकानाम् जङ्गमात् रक्षणं भवति अस्य अधिकतमं सेवाजीवनं ३० वर्षाणि यावत् भवितुम् अर्हति, येन तैलस्य प्राकृतिकवायुस्य च पाइपलाइनस्य कृते अयं सर्वाधिकं आदर्शः कपाटः भवति ।

३.२ दोषाः : १.

१ मुख्यम्कपाटगोलकपाटस्य आसनसीलिंगरिंगसामग्री पॉलीटेट्राफ्लोरोइथिलीन (PTFE) अस्ति । प्रायः सर्वेषु रासायनिकपदार्थेषु अक्रियः भवति तथा च लघुघर्षणगुणकं, स्थिरप्रदर्शनं, वृद्धत्वप्रतिरोधः, विस्तृतप्रयोज्यतापमानपरिधिः, उत्तमं सीलिंगप्रदर्शनं च इत्यादीनि व्यापकलक्षणानि सन्ति परन्तु PTFE इत्यस्य भौतिकगुणेषु, यत्र विस्तारस्य तुल्यकालिकः उच्चः गुणांकः, शीतप्रवाहस्य प्रति संवेदनशीलता, दुर्बलतापचालकता च सन्ति, अतः एतेषां गुणानाम् परितः वाल्वसीटस्य डिजाइनं करणीयम् इति आवश्यकता वर्तते अतः यदा सीलसामग्री कठोरः भवति तदा सीलस्य विश्वसनीयतायाः क्षतिः भवति । अपि च, पीटीएफई इत्यस्य तापमानप्रतिरोधश्रेणी तुल्यकालिकरूपेण न्यूना भवति, तस्य उपयोगः केवलं १८० डिग्री सेल्सियसतः न्यूनतापमानेषु एव कर्तुं शक्यते । यदा तापमानं एतत् मूल्यं अतिक्रमति तदा सीलिंगसामग्री वृद्धा भविष्यति । दीर्घकालीनप्रयोगं विचार्य सामान्यतया केवलं १२०°C मध्ये एव अस्य उपयोगः भवति ।

२ अस्य नियमनप्रदर्शनं ग्लोब-कपाटस्य अपेक्षया किञ्चित् दुष्टतरं भवति, विशेषतः वायवीय-कपाटानां (अथवा विद्युत्-कपाटानां) कृते ।

5. प्लग वाल्व

प्लगकपाटः एकं घूर्णनकपाटं निर्दिशति यस्मिन् समापनभागः प्लन्जरस्य आकारे भवति । ९०° परिभ्रमणेन प्लगस्य उपरि मार्गस्य उद्घाटनं कपाटशरीरस्य मार्गस्य उद्घाटनेन सह संवादं कर्तुं वा पृथक्कृतं वा क्रियते, येन कपाटस्य उद्घाटनं वा निमीलनं वा भवति कुक्कुटः, स्टॉपकोक्, घूर्णनद्वारः वा इति च कथ्यते । प्लगस्य आकारः बेलनाकारः शंक्वाकारः वा भवितुम् अर्हति । अस्य अनेकाः प्रकाराः सन्ति, यथा ऋजु-प्रकारः, त्रि-दिशा-प्रकारः, चतुः-दिशा-प्रकारः च । अस्य सिद्धान्तः मूलतः गोलकपाटस्य सदृशः अस्ति ।

५.१ लाभाः : १.

1 नित्यं कार्यं कर्तुं उपयुक्तं भवति, द्रुतं लघु च उद्घाटनं निमीलनं च भवति ।

२ द्रवप्रतिरोधः लघुः भवति ।

३ अस्य सरलसंरचना, तुल्यकालिकरूपेण अल्पमात्रा, लघुभारः, परिपालनं च सुलभं भवति ।

४ अस्य उत्तमं मुद्रणप्रदर्शनं भवति ।

5 संस्थापनदिशया न प्रतिबन्धितः माध्यमस्य प्रवाहदिशा मनमाना भवितुम् अर्हति ।

6 स्पन्दनं नास्ति, कोलाहलः न्यूनः च।

५.२ दोषाः : १.

7 सीलिंगपृष्ठम् अतिविशालं भवति, यस्य परिणामेण अत्यधिकं टोर्क् अपर्याप्तलचीलता च भवति ।

8 स्वस्य भारेन प्रभावितः कपाटव्यासस्य परिमाणं सीमितं भवति ।

वास्तविकप्रयोगे यदि बृहत् आकारस्य कपाटस्य आवश्यकता भवति तर्हि विपरीतप्लगसंरचनायाः उपयोगः अवश्यं करणीयः, यत् सीलिंगप्रभावं प्रभावितं कर्तुं शक्नोति ।

अधिकविवरणं, स्वतन्त्रतया सम्पर्कं कर्तुं शक्यतेTWS वाल्वयन्त्रशाला।